Inleiding
Bijna ieder mens heeft wel een gewoonte die men liever niet had of minder zou willen doen. De gewoonte wordt meestal gezien als onschuldig en men heeft er weinig last van.
De ongewenste gewoonten die hier besproken worden betreffen impulsen of neigingen die iemand heeft die schadelijk zijn voor zichzelf of anderen. Vaak ervaart men voor het uitvoeren van het gedrag een hinderlijke onrust of spanning. Bij het uitvoeren van het gedrag is enig lustgevoel (opluchting, plezier, satisfactie), achteraf zijn er vaak schuldgevoelens en spijt. Een volgende keer is de neiging het opnieuw te doen weer zo groot dat het gedrag wordt herhaald. Het gedrag treedt vervolgens zo frequent op dat de uitvoering ervan als het ware automatisch verloopt en de persoon zich er nauwelijks meer van bewust is. Men spreekt dan van een ongewenste gewoonte of nerveuze gewoonte.
Trichotillomanie (haartrekken), onychotillomanie (nagelbijten), titillomanie (openkrabben van de huid) en duimzuigen zijn veelvoorkomende ongewenste gewoonten.

Behandeling
Met behulp van zelfcontroleprocedures kan de cliënt weer leren grip te krijgen over gedragingen die uit de hand gelopen zijn.
De therapeut en de cliënt maken samen een gedragsanalyse, de cliënt observeert en registreert zijn (on)gewenste gedrag en voert een door beiden opgesteld programma uit dat er op gericht is het ongewenste gedrag te verminderen en uiteindelijk te stoppen. Deze behandeling volgens het principe van zelfcontrole biedt een aantal voordelen:
-Het vermogen om problemen op te lossen wordt vergroot.
-De kans op blijvend herstel en een effect op eventueel andere ongewenste gewoonten wordt vergroot.
-De nadruk ligt op de eigen leefsituatie.

Kenmerkend bij de behandeling van ongewenst gewoontegedrag is dat in eerste instantie niet het gedrag zelf, maar de context waarin het gedrag plaats vindt veranderd wordt. Er volgt een bewustwordingstraining met aandacht voor zelfregistratie en zelfobservatie gevolgd door een training in het toepassen van een incompatibele respons (dit is een activiteit die niet verenigbaar is met het uitvoeren van de gewoonte). Aan het einde van de behandeling is tevens aandacht voor terugvalpreventie. De behandeling is toepasbaar bij cliënten die zich met een geïsoleerd probleem aanmelden, als ook bij hen die voor een ingewikkeld probleem in behandeling zijn en daarbij één of meer afgrensbare klachten hebben.

Resultaten
Met deze behandeling volgens de zelfcontroleprocedure worden over het algemeen in korte tijd zeer gunstige resultaten behaald. De behandeling bestaat gemiddeld uit 6 tot 10 sessies.
Het resultaat motiveert om door te gaan en mogelijk sneller nieuwe problemen aan te pakken. Wel is meer onderzoek nodig. We weten dat deze behandeling bij trichotillomanie de voorkeur verdient. Het haartrekken wordt hiermee met meer dan 90% gereduceerd en in 66% van de gevallen verdwijnt het haartrekken zelfs helemaal (Azrin, Camprise, & Azrin, 1994). Ook het onderzoek van Van Minnen, Hoogduin, Keijsers, Hellenbrand, & Hendriks uit 2003, laat goede resultaten zien bij trichotillomanie.
Over de resultaten na langere tijd is helaas nog niet zo veel bekend. Het uitgangspunt van HSK is dan ook om hier in de toekomst onderzoek naar te gaan doen.

Voor meer informatie over de behandeling of het aanmeldformulier verwijzen we naar het cliëntendeel en verwijzersdeel van onze website.